Kadife hastalığı (velvet), balığın gövdesini ince, altın ya da pas rengi bir tozla kaplıyormuş gibi görünen bir parazit hastalığıdır. Adını bu kadifemsi görünümden alır. Beyaz benekle sık karıştırılır ama daha hızlı ilerler ve geç fark edildiğinde ölümcül olabilir.
Bu yazıda kadife hastalığının belirtilerini, beyaz benekten nasıl ayırt edileceğini ve tedavi adımlarını anlatıyorum.
Kadife hastalığına ne neden olur?
Hastalığa Piscinoodinium (tatlı suda) adlı tek hücreli bir dinoflagellat neden olur. Parazit balığın derisine ve solungaçlarına yapışır, oradan beslenir. Olgunlaşınca balıktan ayrılır, tabanda çoğalır ve yüzlerce yeni parazit suya karışarak yeni bir konak arar.
Parazit genellikle yeni bir balık ya da bitkiyle tanka girer. Stres, ani sıcaklık değişimi ve bozuk su kalitesi balığın direncini düşürerek hastalığın yayılmasını hızlandırır.
Belirtiler: altın tozu ve hızlı solunum
En tipik belirti, balığın sırtında ve yanlarında ince, sarımsı-altın bir tozdur. Bu toz normal ışıkta zor görünür; odayı karartıp balığa yandan bir fener tuttuğunda parlar. Balık yüzgeçlerini kapatır, cama ve taşlara sürtünür, iştahını kaybeder.
Parazit solungaçlara da yerleştiği için hızlı solunum ve yüzeyde nefes alma sık görülür. Bazen gövdede belirti fark edilmeden önce solunum sorunu başlar.
- Gövdede altın ya da pas rengi ince toz (fenerle daha net görünür).
- Kapalı yüzgeçler, halsizlik.
- Cama ve taşlara sürtünme.
- Hızlı solunum, yüzeyde nefes alma.
- İştahsızlık.
Beyaz benekten farkı
Beyaz benekte (ich) noktalar belirgin, beyaz ve tuz tanesi büyüklüğündedir; tek tek sayılabilir. Kadifede ise kaplama çok daha incedir, toz ya da kadife gibi görünür ve rengi sarımsı-altındır.
Bu ayrım önemlidir çünkü tedavi farklıdır ve kadife daha hızlı ilerler. Beyaz beneği ayrıntılı olarak beyaz benek yazısında anlattım.
Kadife hastalığı tedavisi
Parazit fotosentez yapabildiği için ilk adım ışığı kesmektir: tankın ışığını kapatın ve tankı bir örtüyle karartın. Ardından, tanktaki türler dayanabiliyorsa sıcaklığı birkaç gün içinde 28–29 °C’ye yükseltin; bu, parazitin yaşam döngüsünü hızlandırır ve ilacın etki ettiği serbest evreyi öne çeker.
Tedavi için kadifeye etkili bakırlı ilaçlar ya da akvaryumcularda satılan özel velvet ilaçları kullanılır. Bakır karidesleri ve salyangozları öldürür; bu canlılar tanktaysa tedaviyi ayrı bir tankta yapın. Tedavi en az 10–14 gün sürer ve belirtiler kaybolduktan sonra da birkaç gün devam ettirilir.
- Işığı kapatın ve tankı karartın.
- Türler dayanıyorsa sıcaklığı 28–29 °C’ye çıkarın.
- Filtredeki aktif karbonu çıkarın.
- Velvet ilacını etikete göre uygulayın, 10–14 gün sürdürün.
- Havalandırmayı artırın.
Tekrarlamaması için
Kadife hastalığı çoğu zaman yeni balıkla gelir. Yeni balıkları ana tanka koymadan önce karantinada tutmak bu riski büyük ölçüde azaltır; nasıl yapılacağını karantina yazısında anlattım.
Sıcaklığı sabit tutmak, nitratı düşük tutmak ve aşırı kalabalıktan kaçınmak balığın bağışıklığını güçlü tutar. Tedaviden sonra birkaç hafta boyunca balıkları fenerle kontrol etmeye devam edin.
Kadife sessiz başlar; fenerle bakmayan akvaryumcu onu geç fark eder.
Kadife hastalığı; altın tozu görünümü, kapalı yüzgeçler ve hızlı solunumla kendini gösterir. Işığı kesmek, sıcaklığı uygun ölçüde artırmak ve doğru ilacı tam süre uygulamak tedavinin üç temel adımıdır.
Benzer belirtiler için balık neden kaşınır ve yüzeyde nefes alma yazılarına da bakabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Kadife hastalığı nasıl anlaşılır?
Balığın gövdesinde ince, altın ya da pas rengi bir toz görünür. Odayı karartıp balığa yandan fener tutunca daha net seçilir. Kapalı yüzgeç, sürtünme ve hızlı solunum eşlik eder.
Kadife hastalığı ile beyaz benek arasındaki fark nedir?
Beyaz benekte noktalar beyaz, belirgin ve sayılabilir büyüklüktedir. Kadifede kaplama çok incedir, toz gibi görünür ve sarımsı-altın renktedir.
Kadife hastalığı nasıl tedavi edilir?
Tankın ışığı kapatılıp karartılır, türler dayanıyorsa sıcaklık 28–29 °C’ye çıkarılır ve kadifeye etkili bir ilaç 10–14 gün uygulanır. Filtredeki karbon çıkarılmalıdır.