Akvaryum balıkları yüzlerce türe ayrılır ama petshoplarda karşınıza çıkanların çoğu birkaç ailenin üyesidir. Aileyi tanıdığınızda türün nasıl bir tank istediğini, kimlerle yaşayacağını ve ne kadar büyüyeceğini büyük ölçüde tahmin edebilirsiniz.
Bu yazı bir katalog değil, bir harita. Akvaryum balık çeşitlerini aile aile anlatıyor, her ailede en çok satılan türleri ve dikkat edilecek noktayı veriyorum. Her türün ayrıntılı kartı balık rehberi sayfasında.
Canlı doğuranlar: lepistes, moli, plati, kılıç kuyruk
Yumurta değil yavru doğuran, dayanıklı ve renkli balıklardır. Lepistes, moli, plati ve kılıç kuyruk bu grubun en bilinenleridir. Sert ve hafif bazik suyu severler; Türkiye’deki şebeke suyu çoğu zaman tam onlara göredir.
Dikkat noktası üremedir: dişi her 4–6 haftada bir doğurur ve tank kısa sürede kalabalıklaşır. Başlangıç için ideal bir aile; ayrıntılar lepistes bakım rehberinde.
Tetralar: neon, kardinal ve diğerleri
Küçük, sürü halinde yüzen, çoğu Güney Amerika kökenli balıklardır. Neon tetra, kardinal tetra, siyah tetra ve limon tetra en yaygınlarıdır. En az 6–10’luk gruplar halinde tutulduklarında renkleri ve davranışları ortaya çıkar.
Tetralar barışçıldır ama küçük oldukları için büyük balıklara yem olabilirler. Oturmuş, yani azot döngüsünü tamamlamış bir tanka eklenmelidirler; yeni tankta en çok kaybedilen balıklardır.
Barbuslar, danyolar ve rasboralar
Hızlı, hareketli ve genelde dayanıklı balıklardır. Zebra danio başlangıç tanklarının en sağlam türlerindendir. Kaplan barbus renkli ve canlıdır ama uzun yüzgeçli balıkların yüzgecini ısırır. Harlekin rasbora ise sakin bitkili tanklar için zarif bir sürü balığıdır.
Bu grubu kalabalık tutmak önemlidir. Az sayıda tutulan barbuslar enerjilerini diğer balıklara yöneltir; 8 ve üzeri bir grup kendi içinde meşgul olur.
Labirent balıkları: beta ve guramiler
Bu balıklar solungaçlarının yanında yüzeyden hava solumalarını sağlayan özel bir organa sahiptir. Beta balığı ve cüce gurami en bilinen üyeleridir. Sakin suyu ve yüzeyde bitkili alanları severler.
Beta erkekleri birbirine tahammül etmez; bir tankta yalnızca bir erkek beta olur. Beta ile birlikte hangi türlerin yaşayabileceğini lepistes ve beta yazısında tartıştım.
Çiklitler: melek, discus, ramirezi ve iriler
Çiklitler davranışı en zengin ailedir: yavrularına bakar, bölge sahiplenir, sahibini tanır. Melek balığı ve discus Güney Amerika’nın sakin devleridir; ramirezi küçük tanklara uygun cüce bir çiklittir. Oscar ve flowerhorn ise 300 litre ve üzerini isteyen iri türlerdir.
Çiklit alırken yetişkin boyu ve mizacı mutlaka kontrol edin. Ayrıntılar için melek balığı ve discus rehberlerine bakabilirsiniz.
Taban balıkları: corydoras ve vatoz
Corydoras grup halinde tabanda gezinen, kumu karıştırarak yem arayan barışçıl balıklardır; en az 5–6’lı tutulmalıdır. Vatoz (pleco) ise camlara ve köklere yapışarak beslenir. Her ikisi de “temizlikçi” diye satılır ama kendi yemlerine ihtiyaç duyarlar.
Vatoz alırken türüne dikkat edin; bazıları 40 cm’yi geçer. Hangisinin küçük kaldığını vatoz bakım yazısında anlattım.
Soğuk su balıkları: japon balığı ve koi
Japon balığı tropik değildir; ısıtıcı istemez ama çok atık ürettiği için büyük hacim ve güçlü filtre ister. Tek bir japon balığı için 75–100 litre gerçekçi bir başlangıçtır. Koi ise akvaryum değil havuz balığıdır.
Japon balığını tropik türlerle aynı tanka koymak sıcaklık açısından ikisine de uymaz. Doğru kurulum için japon balığı akvaryumu yazısına bakın.
Akvaryum balık çeşitleri arasında seçim yaparken önce tankınızın litresine, sonra suyunuzun sertliğine, en son da balığın görüntüsüne bakın. Aynı aileden ya da benzer suyu seven türleri bir araya getirirseniz sorunların çoğu baştan çözülür.
Yeni başlıyorsanız yeni başlayanlar için en iyi 15 balık listesi iyi bir ikinci adım olur; tankınıza uyan türleri görmek için de balık uyumu aracını kullanabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Yeni başlayanlar için en kolay akvaryum balığı hangisi?
Plati, zebra danio, moli, lepistes ve corydoras dayanıklı ve affedici türlerdir. Önemli olan tankın azot döngüsünü tamamlamış olması ve balıkların az sayıda eklenmesidir.
Akvaryum balıkları kaç gruba ayrılır?
Ev akvaryumlarında en sık görülen gruplar canlı doğuranlar, tetralar, barbus ve rasboralar, labirent balıkları (beta, gurami), çiklitler, taban balıkları ve japon balığı gibi soğuk su türleridir.
Japon balığı ile tropik balıklar birlikte yaşar mı?
Önerilmez. Japon balığı serin suyu sever ve çok atık üretir; tropik türler ise 24–28 °C ister. İkisini aynı tankta tutmak iki tarafa da uygun değildir.