Petshopta “vatoz” diye satılan, cama yapışan o kahverengi balık aslında Güney Amerika kökenli bir zırhlı kedi balığı, yani bir pleco. Denizdeki vatozla akrabalığı yok; adı yassı duruşundan geliyor. Genelde “yosunu temizler” diye tanka eklenir.
İki sorun var. Birincisi, satılan vatozların bir kısmı 40 cm’yi geçen türler. İkincisi, hiçbir vatoz sadece yosunla yaşamaz. Bu yazıda vatoz balığı bakımını, almadan önce doğru türü seçmenizi sağlayacak şekilde anlatıyorum.
Hangi vatoz kaç cm olur?
Türkiye’de en sık iki tip satılır. Ortak pleco (Hypostomus / Pterygoplichthys türleri) küçükken çok sevimlidir ama 30–45 cm’ye ulaşır ve 300 litrenin altındaki tanklarda yaşayamaz. Bristlenose (Ancistrus) ise 12–15 cm’de kalır, erkeğinin burnunda dallı çıkıntılar olur ve 80–100 litrelik tanklar için en doğru vatozdur.
Satıcıya türün adını sorun; “büyümez” cevabı yeterli değildir. Gövdesi pürüzsüz, sırt yüzgeci yelken gibi geniş ve burnu çıkıntısız olan genç vatoz büyük ihtimalle ortak plecodur.
- Bristlenose (Ancistrus): 12–15 cm, 80 litre ve üzeri.
- Ortak pleco: 30–45 cm, 300 litre ve üzeri.
- Clown pleco (Panaqolus): 8–10 cm, kök kemiren küçük bir tür.
Vatoz gerçekten yosun yer mi?
Gençken camdaki ve taşlardaki yumuşak yosunu kazır, bu doğru. Ama yetişkin vatozun ihtiyacını yosun karşılamaz; aç kalan vatoz bitki yapraklarını kemirmeye, hatta bazı türler yassı balıkların gövdesindeki mukusu emmeye başlar.
Yosun sorunu yaşıyorsanız çözüm vatoz değil, ışık süresini ve besin fazlasını dengelemektir. Neden oluştuğunu yosun yazısında adım adım anlattım.
Vatoz ne yer?
Gece aktif olduğu için yemi ışıklar kapandıktan sonra vermek en iyisidir. Temel menü: batan spirulina tabletleri (algae wafer), haftada birkaç kez haşlanmış kabak ya da salatalık dilimi, ara sıra donmuş kırmızı kurt.
Sebzeyi bir tabak ya da sebze kıskacıyla dibe sabitleyin ve 12 saat sonra kalanını alın; suda unutulan sebze suyu hızla bozar. Corydoras ve vatoz aynı tanktaysa ikisi için de ayrı tablet atın; corydoras daha hızlı davranır.
Kök ve saklanma alanı
Vatoz gündüzleri bir kovuk, mağara ya da kök altında saklanır. Saklanacak yer bulamayan vatoz stres yaşar ve geceleri daha agresif dolaşır. Tankta en az bir mağara ve bir parça doğal kök bulundurun.
Kök yalnızca saklanma yeri değildir; birçok pleco türü kökü kemirerek lif alır ve sindirimine katkı sağlar. Kök suyu bir miktar sarartabilir; bu zararsızdır ve ilk su değişimleriyle azalır.
Vatoz ile hangi balıklar yaşar?
Bristlenose barışçıldır ve tetralar, rasboralar, canlı doğuranlar, melek balığı ve gurami ile sorunsuz yaşar. Tek dikkat noktası aynı tanktaki ikinci vatozdur: iki erkek bristlenose mağara için kavga eder. Küçük tanklarda tek vatoz yeterlidir.
Ortak pleco ise büyüdükçe discus ve melek gibi yassı balıkların gövdesini emebilir; bu türü yassı çiklitlerle aynı tanka koymayın.
Doğru vatoz küçük kalan vatozdur; satın almadan önce türün adını öğrenin.
Vatoz balığı bakımı, türü doğru seçtiğinizde kolaydır: bristlenose için 80–100 litre, bir mağara, bir kök ve gece verilen batan tablet. Ortak pleco ise ancak büyük tankı olanlar için uygun bir seçimdir.
Diğer taban balıkları için corydoras bakım rehberine, tür kartları için balık rehberi sayfasına bakabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Vatoz balığı ne kadar büyür?
Türe bağlıdır. Bristlenose (Ancistrus) 12–15 cm’de kalır; ortak pleco ise 30–45 cm’ye ulaşır ve 300 litrenin altındaki tanklara uygun değildir.
Vatoz balığı ne yer?
Batan spirulina tabletleri, haşlanmış kabak veya salatalık ve ara sıra donmuş kırmızı kurt. Gece aktif olduğu için yemi ışıklar kapandıktan sonra vermek en iyisidir.
Vatoz akvaryumdaki yosunu temizler mi?
Gençken yumuşak yosunu kazır ama ihtiyacını yosunla karşılayamaz ve kendisi de atık üretir. Yosun sorunu ışık süresi ve besin dengesiyle çözülür, vatozla değil.