Melek balığı (Pterophyllum scalare) akvaryumcuların çoğunun “bir gün mutlaka” dediği türdür. Yassı gövdesi, uzun yüzgeçleri ve ağır ağır süzülüşüyle tankın havasını tek başına değiştirir. Petshoplarda bir bozuk para büyüklüğünde satıldığı için de çoğu kişi onu küçük bir balık sanar.
Asıl mesele burada başlıyor: o minik melek bir yılda avuç içi kadar olur, yüzgeçleriyle birlikte 20–25 cm yüksekliğe ulaşır. Bu yazıda melek balığı bakımını o büyümeyi hesaba katarak anlatıyorum; tankı ona göre kurarsanız 10 yıl yaşayan, sakin ve sahibini tanıyan bir balığınız olur.
Melek balığı kaç litrede yaşar? Yükseklik litreden önemli
Tek bir çift için 120 litre, dört beş meleklik bir grup için 200 litre ve üzeri gerçekçi bir başlangıçtır. Ama melekte litre kadar önemli bir ölçü daha var: su yüksekliği. Gövde dikine uzadığı için en az 45–50 cm su derinliği isterler. Uzun ama alçak “bar” tanklarda yüzgeçleri yere değer, balık sürekli eğik durur.
Tankın ölçüsünden litreyi hesaplamak için akvaryum litre hesaplama aracını kullanabilirsiniz; cam payı ve dekor düşülmüş net hacmi verir. Melek için “net” rakama bakın, etikette yazana değil.
- Bir çift: en az 120 litre, 50 cm su yüksekliği.
- Grup (4–6 genç): 200 litre ve üzeri.
- Sıcaklık: 25–28 °C.
- pH: 6.5–7.5; Türkiye şebeke suyunun çoğunda sorunsuz yaşar.
Su değerleri ve filtre
Melekler Amazon kökenlidir ama bugün satılanların neredeyse tamamı nesillerdir akvaryumda üretilmiş balıklardır; bu yüzden yumuşak-asidik su şart değildir. Asıl istedikleri istikrardır: sıcaklığın gün içinde iniş çıkış yapmaması ve nitratın 20–30 ppm’in altında kalması.
Filtrede güçlü akıntıdan kaçının. Melek akıntıya karşı yüzmeyi sevmez; çıkışı cama ya da yüzeye yönlendirin, ya da sünger ön filtre takın. Haftalık %25–30 su değişimi bu tür için iyi bir ritimdir; ayrıntılar su değişimi yazısında.
Melek balığı ne yer?
Hepçildir ama et ağırlıklı beslenmeyi sever. Temel olarak kaliteli bir pul ya da granül yem verin; haftada iki üç kez donmuş artemia, kırmızı kurt veya mysis ekleyin. Melekler yemi genelde orta ve üst katmandan alır, dibe düşeni pek aramaz.
Günde iki öğün, iki dakikada bitecek kadar yeterlidir. Göbeği şişkin görünen bir melek aç değil, fazla beslenmiştir. Porsiyonu nasıl ayarlayacağınızı yem miktarı yazısında anlattım.
Melek balığı kimlerle yaşar? Neon tetra meselesi
Melek barışçıl bilinir ama bir çiklittir ve ağzına sığanı yer. Genç meleklerle birlikte konulan neon tetralar melek büyüdükçe birer birer kaybolur; bu, akvaryumcuların en sık yaşadığı sürprizdir. Neonla beslemek istiyorsanız iri bir neon grubunu meleklerden önce ekleyin ve meleği küçükken alın; yine de garanti vermem.
İyi komşular: corydoras, vatoz (bristlenose), plati, harlekin rasbora gibi orta boy ve sakin türler. Kaçınılacaklar: yüzgeç ısıran kaplan barbus ve ağır çiklitler. Uyumu tür tür görmek için balık uyumu aracını deneyin.
Çift olunca neden kavga ederler?
Bir grup genç melek büyüdükçe kendi aralarında eşleşir. Çift olan iki balık tankın bir köşesini, genelde geniş bir yaprak ya da düz bir taşı sahiplenir ve diğerlerini oradan kovalar. Bu davranış normaldir; sorun, tank küçükse kovalananların saklanacak yer bulamamasıdır.
Çift oluştuysa ya diğer melekleri başka tanka alın ya da tankı bitki ve kökle bölerek görüş hattını kesin. Üreme ve yumurta bakımı için ayrı bir yazı hazırlıyorum; şimdilik yumurtaları koruma yazısı temel fikri verir.
Melek balığını küçükken değil, büyüdüğü haliyle düşünerek alın; tankı ona göre seçerseniz on yıl size eşlik eder.
Melek balığı bakımı zor değildir; zor olan, ona baştan doğru büyüklükte bir ev vermektir. Yüksek bir tank, sakin komşular, istikrarlı sıcaklık ve ölçülü yem: bu dört şart yerindeyse melek kendi ritmini bulur.
Türün ayrıntılı kartı melek balığı sayfasında; benzer çiklitler için tatlı su balıkları kategorisine göz atabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Melek balığı kaç litrelik akvaryumda yaşar?
Bir çift için en az 120 litre, dört altı meleklik grup için 200 litre ve üzeri gerekir. Litre kadar su yüksekliği de önemlidir; en az 45–50 cm derinlik isterler.
Melek balığı neon tetrayı yer mi?
Büyüyen bir melek ağzına sığan neonları yiyebilir. Birlikte tutacaksanız neonları önce ekleyin ve meleği küçükken alın; yine de iri tetralar daha güvenli bir tercihtir.
Melek balığı kaç yıl yaşar?
İyi koşullarda 8–10 yıl, bazen daha uzun yaşar. Uzun ömrün şartı istikrarlı sıcaklık (25–28 °C), düşük nitrat ve ölçülü beslenmedir.